{"id":9677,"date":"2022-05-27T19:49:21","date_gmt":"2022-05-27T19:49:21","guid":{"rendered":"https:\/\/petinya.org\/blog\/?p=9677"},"modified":"2022-05-27T19:49:21","modified_gmt":"2022-05-27T19:49:21","slug":"felsefe-nasil-ortaya-cikti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/petinya.org\/blog\/felsefe-nasil-ortaya-cikti\/","title":{"rendered":"Felsefe Nas\u0131l Ortaya \u00c7\u0131kt\u0131?"},"content":{"rendered":"\n

Felsefe Nas\u0131l Ortaya \u00c7\u0131kt\u0131?<\/strong> Bug\u00fcn yap\u0131lan felsefi tart\u0131\u015fmalar\u0131n kayna\u011f\u0131 asl\u0131nda milattan \u00f6ncesine dayanmaktad\u0131r. \u0130lk olarak Milet\u2019te bulunan \u0130yonya uygarl\u0131\u011f\u0131nda felsefe<\/strong> do\u011fmu\u015ftur. M\u00d6. 7. y\u00fczy\u0131ldan ba\u015flayarak insanlar d\u00fcnyayla ilgili bir\u00e7ok \u015feyin sebebini anlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. \u00d6zellikle do\u011fal afetler, g\u00f6k olaylar\u0131 gibi a\u00e7\u0131klanamayan \u015feyler felsefeden \u00f6nce uzun bir s\u00fcre mitoloji<\/strong> ile a\u00e7\u0131kland\u0131. \u0130nsanlar tanr\u0131lar\u0131 k\u0131zd\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda tanr\u0131lar\u0131n da \u00f6fkesini belli etmek i\u00e7in \u015fim\u015fek \u00e7akt\u0131rd\u0131\u011f\u0131na inan\u0131l\u0131yordu. Ancak \u0130yonya uygarl\u0131\u011f\u0131 bunun \u00e7ok da mant\u0131kl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 kanaatine vard\u0131. Bu y\u00fczden de insanlar daha mant\u0131kl\u0131 a\u00e7\u0131klamalar yapabilecekleri bilgiler arad\u0131lar. B\u00f6ylelikle felsefenin do\u011fu\u015fu<\/strong> ger\u00e7ekle\u015fmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

<\/span>Felsefe Neden Yunanistan’da \u00c7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r?Neden Milet?<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n

Milet kenti bug\u00fcnk\u00fc \u0130zmir ve Ayd\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde bulunmaktad\u0131r. M\u00d6. 6. y\u00fczy\u0131lda kentin Anadolu\u2019ya, Ege ve Akdeniz\u2019e yak\u0131n olmas\u0131 sebebiyle liman faaliyetleri ve ticaret geli\u015fmi\u015fti. Ticari faaliyetler farkl\u0131 medeniyetlerin icatlar\u0131n\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f tarzlar\u0131n\u0131 benimsemelerini sa\u011flad\u0131. B\u00f6ylece matematikle ve bilimle tan\u0131\u015ft\u0131lar, teknik bilgileri \u00f6\u011frendiler. \u00d6\u011frendikleri yeni bilgiler \u0130yonya uygarl\u0131\u011f\u0131nda ya\u015fayanlar\u0131 daha \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcnmeye te\u015fvik etti. Zaten mitoloji anlay\u0131\u015f\u0131<\/strong> ile fazlas\u0131yla d\u00fc\u015f\u00fcnmeye meyilliydiler. \u00d6\u011frendikleri yeni bilgileri de a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 \u015feyleri a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmak i\u00e7in kulland\u0131lar. Felsefe anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n ilk filozofu olan Thales<\/strong>, bu alnda bir \u00f6nc\u00fc olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

\u0130yonyal\u0131lar\u0131n h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc Milet kenti ya da Miletos, Anadolu\u2019da yer almaktad\u0131r. Zaman\u0131nda istilalar sebebiyle Yunanistan\u2019dan ka\u00e7mak zorunda kalan Akalar Efes, Milet ve Fo\u00e7a b\u00f6lgesinde bir uygarl\u0131k kurmu\u015ftur. B\u00f6lgede \u0130yonyal\u0131lardan \u00f6nce T\u00fcrkler, Hintliler, \u00c7inliler ile birlikte Mezopotamya ve M\u0131s\u0131r uygarl\u0131klar\u0131 da ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Farkl\u0131 uygarl\u0131klar\u0131n farkl\u0131 d\u00f6nemlerde bir arada ya\u015fam\u0131\u015f olmas\u0131 mitolojik ve dini d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131 \u00fczerinde etkili olmu\u015ftur. Felsefe ise mitolojiden ve dinden tamamen ayr\u0131larak sadece akla dayal\u0131 bir ak\u0131m ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Tabii ki bu durumda co\u011frafi ve k\u00fclt\u00fcrel zenginli\u011fin etkileri g\u00f6z ard\u0131 edilemez.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"Felsefe
Felsefe Nas\u0131l Ortaya \u00c7\u0131kt\u0131?<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n

\u0130yonya uygarl\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcrel anlamda Mezopotamya ve M\u0131s\u0131r uygarl\u0131klar\u0131ndan; Fenikelilerin ve \u0130ranl\u0131lar\u0131n k\u00fclt\u00fcrlerinden fazlas\u0131yla etkilenmi\u015ftir. Uygarl\u0131\u011f\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ekonomiye sahip olmas\u0131 da refah seviyesini y\u00fckseltmi\u015ftir. B\u00f6ylece halk aras\u0131nda farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen, sorgulayan, daha \u00e7ok cevap arayan insanlar deli olarak addedilebilecekken sayg\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ekonomik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve \u00f6zg\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnce ortam\u0131 ki\u015filerin kendilerini herhangi bir bask\u0131 alt\u0131nda hissetmeden felsefeyi ortaya \u00e7\u0131karmalar\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

<\/span>Felsefenin Do\u011fu\u015funu Etkileyen D\u00fc\u015f\u00fcnce Yap\u0131s\u0131<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n

Felsefi d\u00fc\u015f\u00fcncenin temelinde akla dayal\u0131 olmas\u0131 temel kabul edilir. D\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131<\/strong> sistematiktir. E\u011fer \u0130yonya uygarl\u0131\u011f\u0131 olmasa; uygarl\u0131k Milet kentinde kurulmasa belki de felsefe \u00e7ok daha ge\u00e7 do\u011fabilirdi. Baz\u0131 \u015fartlar felsefenin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rd\u0131. Toplumda y\u00fcksek refah seviyesine sahip olmak<\/strong> \u00f6nemliydi. B\u00f6ylece hayatta kalmak i\u00e7in ekonomik m\u00fccadele vermek zorunda de\u011fildiler. Hemen herkesin iyi bir i\u015fi ve d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in bolca zaman\u0131 vard\u0131. \u00a0<\/p>\n\n\n\n

\u00d6nceki medeniyetlerden al\u0131nan k\u00fclt\u00fcrel zenginlik, ticaret sayesinde edinilen bilgi birikimi ve toplumdaki a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc yap\u0131 da felsefe i\u00e7in tetikleyiciydi. \u0130nsanlar farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve inan\u00e7lar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmalar\u0131 halinde ho\u015fg\u00f6r\u00fc ile kar\u015f\u0131lanacaklar\u0131n\u0131n fark\u0131ndayd\u0131. Zaten felsefede olmazsa olmaz bir unsur olarak kabul edilen merak duygusu da bu toplumda geli\u015fmi\u015fti. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 ilgi \u00e7ekici olaylar\u0131 bo\u015f verip ya\u015famaya devam eden insanlar de\u011fillerdi. Merak ediyorlar ve sebeplerini anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu altyap\u0131 sayesinde Yunan filozofu Thales<\/strong> gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 gecikmedi.Thales i\u00e7in ya\u015fam\u0131 din ve mitoloji ile a\u00e7\u0131klamak asla yeterli de\u011fildi. Bu y\u00fczden sistematik bir d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemi geli\u015ftirerek evrenin ilk ana maddesi<\/strong> olan Arkhe<\/em>\u2019nin ne oldu\u011funa cevap bulmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"Felsefe
Felsefe Nas\u0131l Ortaya \u00c7\u0131kt\u0131?<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/span>Felsefe Nas\u0131l Ba\u015flad\u0131?<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n

Peki, ne oldu\u011fu da felsefe ak\u0131m\u0131<\/strong> do\u011fdu ya da d\u00fc\u015f\u00fcnce ak\u0131mlar\u0131 felsefeyle a\u00e7\u0131klanmaya ba\u015flad\u0131? Tam olarak spesifik bir olay ya da tarih olmasa da felsefenin geli\u015fimi<\/strong> sistematik basamaklarla a\u00e7\u0131klanabilir. Olaylar\u0131n \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnme<\/strong> konusunda fazlas\u0131yla vakit harcayan insanlar i\u00e7in mevcut bilgi ve birikimler asla yeterli olmad\u0131. Din ve mitoloji sadece ezberci bir \u015fekilde olaylara a\u00e7\u0131klama getiriyordu. Ancak insanlar varolu\u015f ve bilgi <\/strong>ile ilgili daha fazlas\u0131na ihtiya\u00e7 duyuyordu. Bu y\u00fczden merak ettikleri konulara \u00e7ok fazla kafa yorarak ger\u00e7ek bilgiye ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar (Simya ile Kimya Aras\u0131ndaki Farklar ve Ortak \u00d6zellikler<\/a>)<\/p>\n\n\n\n

Felsefi teori<\/strong>,<\/a> her \u00e7e\u015fit hayal g\u00fcc\u00fcnden, deneyimlerden ve \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlardan yararlanarak ortaya mant\u0131kl\u0131 bir a\u00e7\u0131klama koymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Felsefe, akli olmayan bilgi ile akli olan bilgiyi ay\u0131rt etmek \u00fczerine kuruluydu. Ya\u015fanan olaylar\u0131n ya da nesnelerin \u00f6z\u00fcn\u00fc bulma<\/strong> \u00e7abas\u0131 mevcuttu. Her ne kadar felsefe<\/strong> Antik Yunan\u2019da daha sistemli bir hale gelmi\u015f olsa da bir\u00e7ok bilgi ve k\u00fclt\u00fcr birikiminin \u00f6nemi inkar edilemez. Bu y\u00fczden b\u00f6lgeden daha \u00f6nce bir\u00e7ok k\u00f6kl\u00fc medeniyetin gelmi\u015f olmas\u0131; bilim anlam\u0131nda \u00e7ok \u015fey kazand\u0131rm\u0131\u015f olmalar\u0131 son derece \u00f6nemlidir.<\/p>

\n
\n

\u0130\u00e7indekiler<\/p>\nToggle<\/span><\/path><\/svg><\/svg><\/span><\/span><\/span><\/a><\/span><\/div>\n