{"id":10487,"date":"2022-08-23T11:06:23","date_gmt":"2022-08-23T11:06:23","guid":{"rendered":"https:\/\/petinya.org\/blog\/?p=10487"},"modified":"2022-08-23T11:06:23","modified_gmt":"2022-08-23T11:06:23","slug":"ilk-insan-turleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/petinya.org\/blog\/ilk-insan-turleri\/","title":{"rendered":"Tarihte Ya\u015fam\u0131\u015f Olan \u0130lk \u0130nsan T\u00fcrleri Hangileridir?"},"content":{"rendered":"

D\u00fcnya yakla\u015f\u0131k olarak 4,6 milyar y\u0131ll\u0131k bir tarihi ile bir\u00e7ok canl\u0131ya ev sahipli\u011fi yapt\u0131 ve yapmaya da devam ediyor. Bununla birlikte bu kadar s\u00fcrede d\u00fcnya \u00fczerinde bir\u00e7ok canl\u0131 ya\u015fam\u0131\u015f ve nesillerini t\u00fcketmi\u015ftir. Bug\u00fcnk\u00fc insan ad\u0131 verilen varl\u0131\u011f\u0131n ise farkl\u0131 geli\u015fim s\u00fcreci bulunmaktad\u0131r. \u0130lk insan t\u00fcrleri\u00a0<\/strong>ge\u00e7mi\u015ften bu yana Hominid ad\u0131 verilen bir aileden evrimle\u015fmi\u015ftir. Zaman dilimleri \u00e7er\u00e7evesinde de bir\u00e7ok insan t\u00fcr\u00fc tarihte yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak baz\u0131 insan t\u00fcrlerinin nesli t\u00fckenmi\u015f ve bug\u00fcn yaln\u0131zca d\u00fcnyaya Homo Sapiensler h\u00e2kim olmu\u015ftur.<\/p>\n

Tarihte insan evrimi ile ilgili teoriler Charles Darwin<\/em> taraf\u0131ndan ortaya at\u0131lm\u0131\u015f ve sonras\u0131nda Richard Owen taraf\u0131ndan da bu teori desteklenmi\u015ftir. Ancak bilim insanlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu tarz teoriler olsa da \u00f6nemli olan konu somut kan\u0131tlar olmas\u0131yd\u0131. Eugene Dubois<\/em> isimli bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 1891 senesinde yapt\u0131\u011f\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma ile Hollanda Do\u011fu Hint adalar\u0131nda birtak\u0131m fosil kal\u0131nt\u0131lar\u0131na ula\u015ft\u0131. Bu fosiller maymunlar ve insanlar aras\u0131nda bir t\u00fcr oldu\u011funu kan\u0131tlayan \u00f6rneklerdi. Bu s\u00fcre\u00e7ten sonra da ilk insanlar\u0131n evrimi \u00fczerine kapsaml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Tarihteki ilk insanlar genelde isimlerinin ba\u015f\u0131na Homo kelimesi getirilerek adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Homo kelimesi Latincede insan<\/a> anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n

<\/span>Homo Heidelbergensis \u0130nsan T\u00fcr\u00fc<\/strong><\/span><\/h2>\n
\"homo
homo heidelbergensis<\/figcaption><\/figure>\n

Bu insan t\u00fcr\u00fc d\u00fcnyada 700 bin ile 200 bin y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk olarak Afrika\u2019da g\u00f6r\u00fclen bu insan t\u00fcr\u00fcnde erkekler 175 cm kad\u0131nlar ise 157 cm boylar\u0131ndad\u0131r. Erkeklerde ortalama a\u011f\u0131rl\u0131k 62 kg kad\u0131nlarda ise 51 kg\u2019d\u0131r. Bu insanlar\u0131n<\/a> beyinleri normalden daha b\u00fcy\u00fck bir boyuttayd\u0131 ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ya\u015fayan insanlar\u0131n beyin yap\u0131s\u0131na g\u00f6re daha d\u00fcz bir formdayd\u0131.<\/p>\n

So\u011fuk iklim tipine adapte olabilen bu t\u00fcrler tarihte ilk defa kendilerine bar\u0131nak in\u015fa eden t\u00fcrler olarak da bilinmektedirler. Bu insan t\u00fcrleri \u00e7ok b\u00fcy\u00fck hayvanlar\u0131 kolayl\u0131kla avlayabilme yetene\u011fine sahiptirler. Bu yetenek daha \u00f6nce hi\u00e7bir canl\u0131 da g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Homo Heidelbergensis<\/strong> t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ilk fosil ke\u015ffi 1907 senesinde Almanya\u2019da yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ke\u015ffi yapan ise bir i\u015f\u00e7idir.<\/p>\n

<\/span>Homo Rudolfensis \u0130nsan T\u00fcr\u00fc<\/strong><\/span><\/h2>\n
\"homo
Homo Rudolfensis<\/figcaption><\/figure>\n

Hominid kategorisinde yer alan bir di\u011fer insan t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Bu insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn 1,9 ile 1,8 milyon y\u0131l \u00f6ncesinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Bu insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn fiziksel \u00f6zellikleri hakk\u0131nda \u00e7ok net bilgiler bulunmuyor. Fosiller yetersiz oldu\u011fundan hakk\u0131nda fazla bilgi bulunmayan insan t\u00fcrleri aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Homo Rudolfensis<\/strong> t\u00fcr\u00fc ilk defa 1912 senesinde bulunmu\u015ftur. Bu t\u00fcr\u00fc di\u011fer insan t\u00fcrlerinden ay\u0131ran \u00f6zelli\u011fi ise daha uzun bir y\u00fcz \u015fekline sahip olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

<\/span>Homo Habilis \u0130nsan T\u00fcr\u00fc<\/strong><\/span><\/h2>\n
\"homo
Homo Habilis<\/figcaption><\/figure>\n

D\u00fcnyadaki ilk insan<\/strong> gruplar\u0131 i\u00e7erisinde Homo Habilis de \u00f6nemli bir yere sahiptir. Hominid ailesinin bir \u00fcyesi olan Habilis d\u00fcnya \u00fczerinde 2,4 ile 1,4 milyon y\u0131l \u00f6ncesinde ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Bu t\u00fcr\u00fcn maymun t\u00fcrleri ile ortak olan birtak\u0131m \u00f6zellikleri vard\u0131r. Son derece b\u00fcy\u00fck bir beyin yap\u0131s\u0131na sahip olan bu t\u00fcrlerin di\u015f yap\u0131s\u0131 olduk\u00e7a k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr. Ayn\u0131 zamanda di\u011fer insan t\u00fcrleri ile daha az ortak \u00f6zellikleri vard\u0131r. Fakat bu t\u00fcrlerin ta\u015f aletler kullanabilme yetene\u011fi onlar\u0131n Hominid ailesi i\u00e7erisinde de\u011ferlendirilmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/span>Homo Floresiensis \u0130nsan T\u00fcr\u00fc<\/strong><\/span><\/h2>\n
\"homo
Homo Floresiensis<\/figcaption><\/figure>\n

95000 ile 17000 sene \u00f6nce ya\u015fad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131lmaktad\u0131r. Bu t\u00fcr\u00fcn Endonezya\u2019da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 da bilinenler aras\u0131ndad\u0131r. Bu insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ince beyin yap\u0131s\u0131 vard\u0131r ve yakla\u015f\u0131k olarak 3,5 in\u00e7 boyutlar\u0131 ile k\u00fc\u00e7\u00fck<\/strong>\u00a0insan t\u00fcrleri<\/strong>\u00a0aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Ta\u015f aletler yapt\u0131klar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen bu t\u00fcrlerin ayn\u0131 zamanda k\u00fc\u00e7\u00fck fillerle beraber b\u00fcy\u00fck kemirgenleri avlad\u0131klar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Bu insan t\u00fcr\u00fcne ait olan ilk fosiller 2003 senesinde bulunmu\u015ftur. Kad\u0131n ba\u015f b\u00f6lgesi modern insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn yaln\u0131zca \u00fc\u00e7te biri kadard\u0131r.<\/p>\n

<\/span>Homo Erectus \u0130nsan T\u00fcr\u00fc<\/strong><\/span><\/h2>\n
\"homo
Homo Erectus<\/figcaption><\/figure>\n

Bu insan t\u00fcr\u00fc 1,9 milyon y\u0131ldan 143 bin y\u0131l \u00f6ncesine kadar ya\u015famay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f bir t\u00fcrd\u00fcr. Ancak nesli t\u00fckenen insan t\u00fcrleri aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Bu t\u00fcr\u00fcn ilk fosiline ise 1890 y\u0131llar\u0131nda ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn Endonezya\u2019s\u0131nda Eugene Dubois taraf\u0131ndan bulunmu\u015ftur. Bu t\u00fcr\u00fcn ilk olarak Afrika\u2019da bulundu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Boylar\u0131 da a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 da di\u011fer insan t\u00fcrlerinden biraz daha farkl\u0131d\u0131r. Uzun bacak yap\u0131lar\u0131 vard\u0131r ve k\u0131sa kollar\u0131 bulunur. Bu \u00f6zellikleri sayesinde \u00e7ok h\u0131zl\u0131 ko\u015fabilen ve iyi a\u011faca t\u0131rmanabilen insanlar olmu\u015flard\u0131r.\u00a0En eski insan t\u00fcr\u00fc<\/strong>\u00a0s\u0131ralamas\u0131nda ismi fazla bilinenler aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

<\/span>Homo Neanderthalensis \u0130nsan T\u00fcr\u00fc<\/strong><\/span><\/h2>\n
\"neandertal\"
Homo Neanderthalensis<\/figcaption><\/figure>\n

Neandertal\u00a0<\/strong>fiziksel \u00f6zellikleri ile insanlara yak\u0131n benzerli\u011fe sahip bir t\u00fcrd\u00fcr. Bu t\u00fcrlerin de nesli t\u00fckenmi\u015ftir. Bu insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn modern insanlarla aras\u0131ndaki DNA farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131zca % 0.12 kadar azd\u0131r. Yakla\u015f\u0131k olarak 600 bin ile 30 bin y\u0131l \u00f6ncesinde var oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen bir insan t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Bu insan t\u00fcrlerinin modern insanlarla en benzer yanlar\u0131 ise \u00f6l\u00fclerini g\u00f6mmeleriydi. Hatta \u00f6l\u00fclerini g\u00f6merken \u00e7i\u00e7ek gibi nesnelerden de yararlanm\u0131\u015flard\u0131r. Avc\u0131l\u0131k s\u0131ras\u0131nda aletlerden yararlanm\u0131\u015flar ve \u00e7e\u015fitli s\u00fcs e\u015fyalar\u0131 kullanm\u0131\u015flard\u0131r. Beyin boyutlar\u0131 da modern insanlar\u0131n beynine olduk\u00e7a yak\u0131n boyutlardad\u0131r. Bununla birlikte modern insanlardan \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc<\/a> bir yap\u0131lar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n

<\/span>Homo Sapiens \u0130nsan T\u00fcr\u00fc<\/strong><\/span><\/h2>\n
\"homo
Homo Sapiens \u0130nsan T\u00fcr\u00fc<\/figcaption><\/figure>\n

D\u00fcnyadaki insan t\u00fcrleri<\/strong>\u00a0\u00e7e\u015fitli iklim farkl\u0131l\u0131klar\u0131 nedeni ile de\u011fi\u015fim g\u00f6sterdi ve hemen hepsi bir \u015fekilde t\u00fckendi. Ancak Homo Sapiens t\u00fcm do\u011fa ya\u015fam ko\u015fullar\u0131na ra\u011fmen ayakta kalmay\u0131 ba\u015faran bir t\u00fcr oldu. Modern insanlar\u0131n<\/a> da ilk atas\u0131 olmu\u015ftur. Homo Sapiensler birlikte ya\u015fayan bir insan toplulu\u011fu olmu\u015ftur. Zamanla iklim \u015fartlar\u0131 ile ba\u015fa \u00e7\u0131kabilmenin \u00e7e\u015fitli yollar\u0131n\u0131 bulmu\u015flard\u0131r. Avlanman\u0131n yan\u0131nda hayvanlar\u0131n nas\u0131l yeti\u015ftirilebilece\u011fini de ke\u015ffetmi\u015flerdir. H\u0131zla yemek \u00fcretmeye ba\u015flam\u0131\u015f ve gruplar halinde daha iyi ya\u015fayabilmenin yollar\u0131n\u0131 bulmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n

\u0130maj Kaynaklar\u0131<\/strong><\/p>\n