Mastar nedir ve bana mastarları açıklarmısınız semai mastar kıyasi mastarı detaylı olarak öğrenmek istiyorum

Mastar nedir ve bana mastarları açıklarmısınız semai mastar kıyasi mastarı detaylı olarak öğrenmek istiyorum

mastar nedir ve bana mastarları açıklarmısınız semai mastar kıyasi mastarı detaylı olarak öğrenmek istiyorum çok acil

Yanıt: mastar nedir ve bana mastarları açıklarmısınız semai mastar kıyasi mastarı detaylı olarak öğrenmek istiyorum

lahiyat Fakültesi
mkirkiz@firat.edu.tr
Özet:
Arapçada prensipte türemis kelimelerin kökünü teskil eden mastarın, kendine
has bazı hususiyetleri vardır. Bu nedenle Arapçanın mastar yapısı, dilbilimcilerin
dikkatini çekmi

s ve üzerinde bir takım ihtilaflar ortaya çıkmıstır. Ona ait bazı
vezinlerin semaî (Araplardan duymaya ba

glı olması) diğer bir kısmının da kendisinden
i

stikak kuralları çerçevesinde ortaya çıkması bu ihtilafların temelini teskil etmistir.
Arapçada mastarın sarf ilmine göre i

stikakını ele alırken, gramerde amil ve mamul
bakımından ve bela

gatta ise cümle içerisindeki edebi inceligini konu edinmistir.
Anahtar Kelimeler:
Fiil, mastar, istikak, sarf, nahiv, Basra, Küfe, ekol, sema’, kıyas.
Abstract:
In Arabic the verbal noun that derives from the root of the word has some
special features. That’s why the infinitive structure of Arabic attracted attention of
linguists, and it caused disputes among them. Some of the poetry’s being colloquial
and the other’s derivation rules consists the foundation of these disputes. While
considering the derivation of the infinitive in Arabic, we dealt on the literary delicacy
of it in the sentence in view of reason and product.
Key Words
: Verb, infinitive, derivation, morphology, grammar, echol, hearing,
comparision.
G

R
S
Arap dilinde mastarın önemli bir yeri vardır. Bunun yanında sarf
ekolleri mastar hakkında de

gisik görüsler serdetmislerdir. Her ekolün
kendine göre bazı iddiaları ve savunmaları bulunmaktadır. Basra ekolüne
göre fiili yapıya sahip olan her kelimenin bir mastardan türemi

s olması
gerekmektedir. Kûfe ekolüne göre ise mastarın kendisi mazi fiilden
türemi

stir. Basralılara göre fiille mastar karsılastırıldıgında, mastar asıl, fiil
tali konumdadır. Buna göre mastar mazi fiilin, mazi muzari’in ve muzari de
Dr. Mustafa KIRKIZ
__________________________________________________ _________________________ _
210
emrin kayna

gı olarak tasnif edilmektedir1. Kûfelilere göre ise, ikisi
kar

sılastırıldıgında fiil asıl, mastar da talidir. Her iki ekolün de kendilerine
özgü bazı delilleri vardır. Burada kısaca mastar ve fiilin mahiyetinden
bahsedece

giz.
Mastar
Sarf ekollerinin delillerini zikretmeden önce, mastarın anlamını
açıklamak daha uygun olacaktır. Mastarın sözcük anlamı:

sm-i mekân  

 

"Emir ondan çıktı." anlamında gelmektedir. Basralıların ekolüne
göre, mastarın sözcük anlamı, develerin çıktı

gı yer için kullanmaktadır.
Kûfelilere göre ise, meful anlamında olup

vezninden gelen bir kalıptır.
Bu sözcük anlamından yola çıkarak; Basralılar, fiilin mastardan türediği iddiasında bulunmuslardır. Kûfeliler ise, mastarın fiilden türedigini iddia

etmislerdir
2. Istılah anlamı ise; Zamanla irtibatı olmayan ve soyut bir

anlama delalet eden sözcük türüdür. Sarfçılara göre fiille mastar arasında
ilmi i

stikak iliskisi vardır. Basralılar, bu iliskiyi; mastarın kendi kalıbını terk
edip yeni bir kalıba sahip olmasıyla açıklarken, Kûfeliler ise; fiilin, kendi
yapısını terk edip yeni bir yapıya sahip olması

seklinde açıklamıslardır.
Böylece meydana gelen bu sarfî de

gisime ilmî istikak denilir. Çünkü söz
konusu i

stikakın tanımı; iki kelime arasında mana ve harf bakımından bir
münasebet olup, onlardan birini asıl, di

gerini de tali olarak kabul etmektir3.
Sarfî i

stikaka gelince; bir kelimenin diğer bir kelimeden kalıpsal
olarak türemesi demektir

4. Yani muzari fiilin mazi fiilden türemesi, mazinin
açık bir

sekilde muzariden önce meydana gelmis olmasıdır. Hâlbuki mastar
ile fiil-i mazi arasında böyle bir ili

ski bulunmamaktadır. Dolayısıyla mastar
ile fiil arasındaki i

stikak, ilmî istikak, digerleri arasındaki istikak ise sarfî
i

stikaktır.
Kûfeliler, i

stikak hakkında kendi iddialarına söyle delil getirmeye
çalı

smıslardır:
Fiil, mastarın amili oldu

guna göre, fiil asıl, mastar ise talidir. Onlara
göre asıl olan talide amel edebilir. Bunun aksi olan, talinin asılda amel
etmesi mümkün de

gildir. Örnegin;   cümlesinde fiil, söz konusu
mastarda amel edip, onu kendine mefulü mutlak yapmı

stır. Zira onlara göre
amil olan bir kelime mamul olan kelimeden önce var olmu

stur. Varlıgı daha
önce olan bir kelime, asıl olarak nitelenir. Di

geri ise tali konumuna geçer.
Bizce onların ileri sürdükleri bu delil, fazla tutarlı de

gildir. Zira her hangi bir
kelimenin asıllı

gı ve taliligi birisinin amil digerinin mamul olması ile ispat
1

Atiyye, Corci Sahin, Sullemu’l-Lisan fi’s-Sarfi ve’n-Nahvi ve’l-Beyân, Dâru’r-Reyhân,
Beyrût, trs. s.35.
2

es-Saban, Muhammed b. Ali, Hasiyetu’s-Saban, Dâru’l-Kutubi’l-lmiyye, Beyrût, 1997,
c.1, s. 336; Esmer, Râcî,

el-Mu’cem, s. 372; Atiyye, Sullemu’l-Lisan, s. 35.
3

Berde’i, Sadullah, Hadâikü’d-Dekâik, smet Matbaası stanbul, 1969, s. 288.
4 Berde’i, Hadaik, s. 288.