Maide Suresi Hakkında Bilgi

Maide Suresi Hakkında Bilgi

çok sağoolun çok teşekkür ederim

maide suresi ile ilgili kısa bilgi

MAİDE SURESİ

Kur’ân-ı Kerim’in 5. süresidir.

Surenin Adı:

Bu sure havarilere Hz. İsa’nın peygamberliğinin doğruluğuna delâlet etmesi ve kendilerine bir bayram olması için gökten bir maide (sofra) indirilmesi kıssasını ihtiva ettiğinden dolayı Maide suresi diye adlandırılır. Buna aynı zamanda Suretu’1-Ukûd (Akidler Suresi) ile Sureti’l-Munkiza (Kurtarıcı Sure) adı da verilmektedir. Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: "Maide suresi Allah’ın melekûtunda el-Munkize (kurtarıcı) diye bilinir. Bu sure, sahibini azap meleklerinin elinden kurtarır." [1]

Nüzul Tarihi:

Bu sure bazı bölümleriyle Hudeybiye’den ayrılmadan sonra Mekke’de nazil olmuş olsa da esas olarak hicretten sonra nazil olan Medenî bir suredir. Bu-harî ile Müslim’de Hz. Ömer’den şu rivayet sabittir: "Yüce Allah’ın, "Bugün size dininizi tamamladım." ayeti cuma günü Veda haccında ve Arafede öğleden sonra nazil olmuştur."

Resulullah (s.a.)’m Veda Haccında Mâide suresini okuyup şöyle dediği rivayet edilmektedir: "Ey insanlar! Şüphesiz ki Mâide suresi en son nazil olan buyruklardandır. O bakımdan o surede helâl kılınmış şeyleri helâl, haram kılınmış şeyleri de haram biliniz." Ahmed, Tirmizî, Hâkim ve Beyhakî de Abdullah b. Ömer’in şöyle dediğini rivayet etmektedir: "Son nazil olan sureler Mâide ve Feth sureleridir." Yine Ahmed, Nesaî ve sahih olduğunu belirterek Beyhakî Hz. Aişe’nin şöyle dediğini rivayet ederler: "Maide son nazil olan suredir. O bakımdan o surede helâl bulduğunuz şeyi helâl diye kabul ediniz, haram bulduğunuzu da haram biliniz.

Surenin Muhtevası:

Mâide suresi teşriî (hukukî) bir takım hükümler ile üç kıssa ihtiva etmektedir. Bu suredeki hükümler akitlerin hükümleri, Kitap Ehli kadınlar ile nikahlanma, ölüm esnasında vasiyet, boğazlanarak kesilen ve avlanılan hayvanların yenilmesi, ihramda iken avlanma ve bunun cezası, abdest, gusül ve teyemmüm gibi yollarla taharet, içki ve kumarın haram kılmışı ile irtidadın cezası, hırsızlığın cezası, yol kesiciliğin cezası, yemin kefareti, bahira, şaibe, vasile ve hami gibi davarların haram kılınması ile ilgili cahilî töreler, Allah’ın indirdikleri ile ameli terkedenin hükmü ve Hristiyanlar, Yahudiler, müşrik ve münafıklarla yapılan tartışma ve münakaşa esnasında yer alan benzeri hükümlerdir.

İlim adamları bu surede başka surelerde yer almayan on sekiz fariza yer aldığını söylerler ki, bunlar "… boğularak, vurularak, yuvarlanarak, süsülerek ölen hayvanlar ile yırtıcı hayvanlar tarafından parçalananlar." ve yine aynı ayette yer alan: "dikili taşlar (putlar) üzerine kesilenler ve fal oklarıyla kısmet aramanız size haram kılınmıştır." (Mâide, 5/3); "Allah’ın size öğrettiği ile alıştırıp öğrettiğiniz avcı hayvanların…" (Mâide, 5/4); "Kitap Ehlinin yemeği" ile yine aynı ayette: "Ve sizden önce kitap verilenlerden iffetli kadınlar" (Mâide, 5/5). hakkındaki hükümlerle abdest için temizlenmenin tamamı ile ilgili hükümler: "Namaza kalktığınız zaman…" (Maide, 5/6) diye başlayan ayet "Hırsız erkek ile hırsız kadının…" (Mâide, 5/38); "İhramda iken avı öldürmeyiniz…" buyruğundn itibaren "Allah mutlak galiptir, intikam sahibidir." (Mâide, 5/95) ayeti, "Allah bahire, şaibe, vasile ve hâm diye bir şey kılmamıştır."(M&ide, 5/103) ile "Sizden birinize ölüm gelip çattığınızda… iki kişiyi şahit tutun" (Mâide, 5/106) ayetindeki hükümlerdir.

Kurtubî bundan ayrı olarak 19. bir farzdan daha söz ede
r ki, bu da Yüce Allah’ın "Ve namaz için seslendiğinizde…" (Mâide, 5/58) buyruğudur. Kur’an-ı Kerim’de bu sureden başkasında ezandan söz edilmemektedir. Cuma suresinde söz konusu edilen ezan ise Cuma gününe has ezandır. Bu surede ise bütün namazları kapsayan umumî bir ezan söz konusu edilmiştir.

Özetle Mâide suresi İslâm’da oldukça önemli bir takım esas hükümleri açıklamakla diğer surelerden ayrılmaktadır. Bunlar da şöyle sıralanabilir:

1- Dinin tamamlanmış olması, Allah’ın dininin -peygamberlerin şeriatleri ve yollan farklı olsa dahi- bir olduğu;

2- Peygamber (s.a.)’in peygamberliğinin umumi oluşu ile onun herkese tebliğ ile emrolunmuş olması, görevinin yalnızca tebliğden ibaret olması;

3- Yüce Allah müminlere kendilerini ıslah etmelerini farz kılmış, kendileri doğru yolda oldukları takdirde başkalarının sapıklığının kendilerine zarar veremeyeceğini belirtmiştir. Islahın yolu ise akitlere tamı tamına bağlı kalmak, başkalarına haksızlığı haram kılmak; iyilik ve takva üzere yardımlaşmak, günah ve düşmanlık üzere yardımlaşmayı, kâfirleri veli (dost) edinmeyi haram kılmak, adaletle şahitliği farz kılmaktır. Müslümanlar arasında da diğerleri arasında da eşitlik ve adalet ölçüleriyle hükmetmektir.

4- Yenecek şeylerin hükümlerine dair açıklamalar ile içki, kumar, dikili taşlar ve fal oklarının haram kılınması;

5- Ahirette amellere karşılık vermenin yalnızca Allah’a ait olduğunun bildirilmesi ve böyle bir günde fayda verecek olan tek şeyin doğruluk ve samimiyet olduğunun vurgulanması.

İbret ve öğüt için anlatılan üç kıssaya gelince: Bunların birincisi İsrailo-ğulları ile Hz. Musa’nın kıssasıdır. Bu kıssa onların: "Haydi sen ve Rabbin gidiniz, savaşınız, işte biz burada oturuyoruz." (Mâide, 5/24) dedikleri bildirilen kıssa; ikincisi Kabil’in Hâbil’i öldürmesi ile sonuçlanan Hz. Adem’in iki oğlunun kıssası -ki yeryüzünde işlenen ilk cinayettir; üçüncüsü ise, Hz. İsa’nın arkadaşları olan havariler önünde harikulade bir mucizesi olan Mâide (sofra) kıssası.

Surenin Fazileti:

İmam Ahmed, Abdullah b. Amr b. el-Âs (r.anhuma) dan şöyle dediğini rivayet etmektedir: "Mâide suresi Resulullah (s.a.)’a devesi üzerinde binmiş vaziyette iken nazil oldu da devesi onu taşıyamadı. Bundan dolayı devesinin sırtından indi."